Należy pamiętać, że
melatonina to nie witamina czy zioło, ale hormon wytwarzany naturalnie w organizmie człowieka. Jej głównym źródłem jest
szyszynka, czyli niewielki gruczoł, którego aktywność zależy od cyklu światło-ciemność. Niewielkie ilości
melatoniny produkują również komórki siatkówki oka i przewodu pokarmowego. Dzięki temu
melatonina pełni ważną funkcję w regulacji rytmu dobowego i jakości snu.
Najważniejszym z
zadań melatoniny jest przekazywanie mózgowi sygnału, że nadszedł czas odpoczynku. Gdy zapada zmrok, to
poziom melatoniny w organizmie rośnie, a w obecności światła spada. Właśnie dlatego
higiena snu ma pierwszorzędne znaczenie. Jej produkcji sprzyja unikanie ekspozycji na
niebieskie światło na kilka godzin przed snem, a także zaciemnienie pomieszczenia.
Jak można przeczytać w
literaturze naukowej, melatonina to hormon rytmiczny. Tym samym działa optymalnie wtedy, gdy jest
wydzielana lub podawana we właściwym czasie, co zapobiega przesuwaniu zegara biologicznego. Wykazano bowiem, że
suplementowanie melatoniny o złej porze dnia może paradoksalnie pogłębić problemy ze snem zamiast je rozwiązać. wskazuje się też, że wyniki w
badaniach na ludziach różnią się w zależności od dawki i czasu suplementacji. A to wskazuje, że
melatonina nie jest uniwersalnym lekiem, lecz wymaga indywidualnego dopasowania.
Z kolei inny
artykuł naukowy wskazuje, że melatonina pełni funkcję sygnału nocy, bowiem hormon ten odpowiada za
synchronizację zegarów biologicznych i koordynowanie rytmów okołodobowych, takich jak sen i czuwanie, regulacja temperatury ciała, metabolizm czy odpowiedź immunologiczna. Autorzy zwracają również uwagę, że w stanach patologicznych
endogenna produkcja melatoniny może być istotnie zaburzona, co negatywnie wpływa na zdrowie i jakość snu. Podkreślają przy tym, że zrozumienie tych mechanizmów ma kluczowe znaczenie dla
właściwego stosowania melatoniny w terapii zaburzeń snu i innych schorzeń.
Melatonina to nie
ziołowa tabletka na sen, ale silny i ważny hormon, który ma wpływ na cały organizm. Po wydzieleniu do krwiobiegu
melatonina wiąże się z receptorami MT1 i MT2 w jądrach nadskrzyżowaniowych (SCN) w podwzgórzu. To właśnie tam znajduje się
biologiczny zegar regulujący cykl snu i czuwania. Właśnie z tego powodu najwyższe
stężenie melatoniny obserwuje się w nocy, zwykle między 0:00 a 3:00, co sprzyja
głębokim fazom snu, a więc regeneracji organizmu.
Dlatego też
melatonina działa na sen przede wszystkim jako regulator rytmu dobowego, a nie typowy lek nasenny. Oznacza to, że jej główną rolą jest
ułatwienie zasypiania przez synchronizację zegara biologicznego, a nie wywołanie senności. To właśnie z tego powodu
suplementacja melatoniną może być pomocna w przypadku zaburzeń rytmu snu czy w starszym wieku, kiedy to
naturalna produkcja melatoniny co do zasady spada. W innym przypadku, a zwłaszcza u zdrowych osób,
suplementacja melatoniny może przynieść więcej szkody niż pożytku.